منچری حمیده، ابراهیمپور موزیرجی زینب. طرح تیم روانپزشکی خانواده: عنصری ضروری درجهت افزایش سلامت خانواده و جامعه. توسعه پرستاری در سلامت. 1404; 16 (2) :1-4
اختلالات روانی بخش قابلتوجهی از بار بیماریها را در سراسر جهان تشکیل میدهند. این اختلالات بهدلیل شیوع بالا و ماهیت مزمن با ناتوانی بالایی همراه است و عوارض جبرانناپذیری را در فرد، خانواده و جامعه بر جای میگذارند(1). امروزه اختلالات روانی با وجود توسعه داروهای روانپزشکی و گسترش برنامههای درمانی، افزایش هشداردهندهای از خود نشان میدهند و 75 درصد از این افراد در کشورهای با درآمد کم و متوسط زندگی میکنند(2).بار قابلتوجه این اختلالات، عدم دریافت کمک از سوی بیمار بهدلیل انگ اجتماعی، ملاحظات مالی و محدودیت دسترسی به خدمات سلامت روان در بسیاری از جوامع از علل شکاف درمانی این حیطه قلمداد می شود(1). لذا با افزایش بیماریهای روانشناختی مانند اضطراب،ترس، افسردگی، برچسب زنی و حتی افزایش افکار و اقدام به خودکشی، حفظ وضیعت سلامت روان خانواده ها ضروری است(3).در این راستامهمترین دستاورد حوزه سلامت روانی در ایران، ادغام خدمات بهداشت روانی در نظام مراقبتهای بهداشتی اولیه می باشد که هدف آن حفظ، تأمین و افزایش سطح سلامت روانی افراد است ازاین رو، برنامه های متعددی در سه بُعد بهداشت روانی یعنی پیشگیری، درمان و توانبخشی تدوین و اجرا شده است(4). با اجرای طرح روانپزشک خانواده انتظار می رود که شاخص های کمی و کیفی خدمات سلامت خانواده و پیامدهای مربوطه به طور چشمگیری ارتقا یابند. ادغام طرح تیم روانپزشکی خانواده شامل روانپزشک، روانشناس، روانپرستار و مددکار اجتماعی در برنامه پزشک خانواده کمک شایانی بـه اجـرای بهتـر طرح ارتقای سلامت جامعه خواهد نمود. با دسترسی گسترده، مداوم و رایگان به خدمات روانپزشکی توسط اجرای طرح روانپزشک خانواده گامی موثر جهت پیشگیری از بسیاری مشکلات این حوزه می توان برداشت. با افزایش استرسورهای زندگی، رشد فزاینده اختلالات روان و کم شدن سن بروز بیماری منجر به آسیب های بیشتری به فرد، خانواده و جامعه در حوزه های مختلف زندگی خواهد شد. لذا لازم است بیشتر به این مهم پرداخته شود. از طرفی خانواده ها به دلایل مختلف مانند ترس از انگ، از دست دادن فرصت های زندگی و یا نداشتن آگاهی در مورد رفتارهای نشان دهنده بیماری، از پیگیری درمانی چشم پوشی کرده و یا در صورت نیاز تا حد امکان در برابر این مساله مقاومت نموده یا به باورهای خرافی روی می آورند. همه این موارد دست به دست هم داده و موجب می شود که علامت ها نادیده گرفته شوند تا زمانی که بیماری به حالت شعله ور، خود را بروز دهد. در این زمان خسارت های وارده روحی، عاطفی، جسمی، اجتماعی، اقتصادی و .. متوجه فرد و خانواده خواهد شد و البته که بار بیشتری به سیستم درمانی هم وارد می آید. در صورتی که با بررسی، پیگیری و ارجاع به موقع می توان از بروز چنین مسائلی پیشگیری نمود. همچنین اجرای این طرح، به پیگیری، پذیرش دارویی، درمانی و در نهایت به همبستگی بیمار در خانواده و جامعه کمک کرده و با شناسایی اختلالات روانپزشـکی دردوران کودکی و نوجوانی، از ایجاد مشکل در آینده پیشگیری خواهد نمود. در واقع طرح روانپزشک خانواده می تواند در راستای کم کردن بار وارده بر بیمارستان ها، پیشگیری به موقع، تشخیص زودهنگام و درمان با هزینه کمتر ، ارجاعات مناسب و کم کردن سردرگمی بیماران جهت مراجعه، کاهش هزینه های درمانی گامی موثر جهت رفع و یا کاهش این مشکلات در حوزه سلامت روان گردد.